‘’Η Σχολή των Αθηνών 2’’, Γιώργος Βακιρτζής

Ο Γιώργος Βακιρτζής στα μέσα της δεκαετίας του ’70, μετά από έξι σχεδόν αιώνες, επιχειρεί μια μεταγραφή του ομώνυμου πίνακα του Ραφαήλ, αντλώντας έμπνευση από την τρέχουσα επικαιρότητα.

Το κύριο ερέθισμα δόθηκε από μια διάσημη φωτογραφία του 1974, η οποία είχε αναπαραχθεί μαζικά. Η φωτογραφία αυτή απαθανατίζει τη στιγμή της σύλληψής ενός νεαρού, που εισέβαλε γυμνός σ’ ένα γήπεδο ράγκμπι στην Αγγλία, από ομάδα αστυνομικών, ένας εκ των οποίων καλύπτει με το καπέλο του το επίμαχο σημείο.

Δεν επρόκειτο για πολιτική διαμαρτυρία, δεν είχε κάποιο κοινωνικό αίτημα ο νεαρός, ήταν απλώς μεθυσμένος και είχε βάλει στοίχημα με τους φίλους του. Όμως, η φωτογραφική αποτύπωση της σκηνής προσέδωσε άλλο νόημα στην εικόνα, που ενέπνευσε τον ζωγράφο να δημιουργήσει τη δική του ‘’Σχολή των Αθηνών’’.

Η σκηνογραφική διάταξη παραμένει περίπου ίδια με αυτήν του αναγεννησιακού πίνακα, ενώ η αφαιρετικότητα στον αρχιτεκτονικό διάκοσμο εστιάζει την προσοχή μας περισσότερο στους ανθρώπους.

Στο έργο του Ραφαήλ κεντρικές μορφές είναι ο Πλάτων με τον Αριστοτέλη. Ο Πλάτων απεικονίζεται να δείχνει προς τον ουρανό, προς τον κόσμο των ιδεών, κρατώντας το βιβλίο του ‘’Τίμαιος’’, ενώ ο Αριστοτέλης δείχνει προς τη γη, προς τον κόσμο της φύσης και των ανθρώπων, κρατώντας τα ‘’Ηθικά Νικομάχεια’’. Οι δυο πυλώνες της αρχαίας σκέψης, με αντίθετο φιλοσοφικό προσανατολισμό, συζητούν περιπατητικά στο κέντρο της σύνθεσης, απηχώντας το ευρωπαϊκό πνεύμα της Αναγέννησης.

Τα αναγεννησιακά ιδανικά- η ορθολογική σκέψη, η διεύρυνση της γνώσης, η μελέτη και η έμπνευση από τα επιτεύγματα της κλασικής αρχαιότητας, το ουμανιστικό πνεύμα – που εκφράζει ο πίνακας του Ραφαήλ, υποχωρούν στο έργο του Βακιρτζή. Σχεδόν εξαφανίζονται.

Οι μορφές του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη έχουν αντικατασταθεί με το σύμπλεγμα του νεαρού ανάμεσα σε τρεις αστυνομικούς και έχει μετατοπιστεί πιο μπροστά.

Ο μουσάτος μακρυμάλλης νέος με τη στάση του παραπέμπει στον Ιησού που κηρύττει την αλήθεια και την ελευθερία. Οι μορφές που τον συλλαμβάνουν είναι ένα εξουσιαστικό τρίπτυχο που λειτουργεί ως όργανο καταστολής.

Στο πρώτο πλάνο παραμένουν κάποιες μορφές από το έργο του Ραφαήλ, όπως αυτή του Ηράκλειτου, του Παρμενίδη, της Υπατίας, του Πυθαγόρα. Φυσικά έχουν προστεθεί και άλλα πρόσωπα ή έχουν μετατραπεί σε φιγούρες σύγχρονων εργατών.

Στο πίσω πλάνο, ο κόσμος της κλασικής αρχαιότητας μοιάζει μακρινός, θαμπός, χαμένος. Ένας κόσμος που έπαψε να αποτελεί σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη Ευρώπη.

Είναι ένας πίνακας-σχόλιο της σύγχρονης πραγματικότητας. Ένας πίνακας που ζωγραφίζει το σημερινό πρόσωπο της Ευρώπης. Η φιλοσοφία έχει παραχωρήσει την κεντρική θέση στη δράση: Η γυμvή αλήθεια συλλαμβάνεται.

Η αλήθεια, για να συναντηθεί με την κοινωνία, πρέπει να ντύνεται ευπρεπώς, ή και να παρενδύεται· μια αλήθεια παρενδυτική μπορεί να δικαιώσει τον αυταρχισμό των θεσμών και να στεγνώσει κάθε ικμάδα ελεύθερης σκέψης.

Για ανθρωπιστικές αξίες να μιλούμε τώρα; [παραφράζοντας τον Καβάφη]

φιλιά

Μερόπη

(Αγαπητή Μερόπη, εξαιρετικά εύστοχο το σχόλιό σου. Η αλήθεια πρέπει να ντύνεται ευπρεπώς, όπως και οι άνθρωποι, που νομίζουν πως είναι πολύ προοδευτικοί αλλά σοκάρονται όταν βλέπουν γυμvά σώματα ή όταν τους δίνεται η ευκαιρία να κάνουν μπάνιο γυμvοί. Το αξιοπρόσεκτο είναι πως μεγαλύτερο ταμπού με το γυμvό έχουν οι νέοι. Οι νέοι είναι σήμερα πιο πουριτανοί από τους γονείς τους· μπορεί και από τους παππούδες τους. Αλλά, …δικαιώματα. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.