Στον δρόμο της επιστροφής (ωδή στην παλινδρόμηση)
Δεν ξέρω πλέον, αγαπημένε μου Πιτσιρίκο, πόσες φορές σε κάποιο κείμενο από αυτά που σου στέλνω συστηματικά από το καλοκαίρι του 2012 έχω γράψει την φράση “μυστήριο πράγμα η ζωή”. Νομίζω πως θα το γράψουν στην ταφόπλακά μου τελικά.
Ναι, μυστήριο πράγμα η ζωή. Για άλλους περισσότερο και για άλλους λιγότερο, για εμένα σίγουρα θα παραμένει πάντα ένα μυστήριο. Ένα από τα κρυφά σημεία της είναι κάτι με το οποίο έχω βρεθεί αντιμέτωπος σχεδόν καθημερινά σαν ιατρός: Το να προσπαθείς να βγάλεις μία διάγνωση, ένα συμπέρασμα δηλαδή, χωρίς να σου δίνονται όλα τα στοιχεία.
Ειδικά στην ψυχιατρική -και ίσως ακόμα περισσότερο στην ψυχοθεραπεία- συνήθως τα δεδομένα που έχει κανείς στη διάθεσή του είναι μία διήγηση της ιστορίας ενός ανθρώπου, μία υποκειμενική εικόνα των πραγμάτων. Οπότε, αναπόφευκτα οδηγούμαστε σε ελλειπή ή τελείως λανθασμένα συμπεράσματα.
Όπως είναι φυσικό, όταν λείπουν στοιχεία από το πρόβλημα, καταλήγεις σε αδυναμία επίλυσης του προβλήματος ή σε λάθος κινήσεις που έχουν στόχο την επίλυση ενός προβλήματος που δεν έχει σχέση με το πραγματικό. Αν αυτό το μεταφέρεις στην καθημερινή ζωή, μεταφράζεται σε λάθος συμπεριφορές και απόψεις. Αν δε το συνδυάσεις με πολύπλοκες και συναισθηματικά φορτισμένες καταστάσεις που δημιουργούνται μέσα από συσσώρευση κυρίως αρνητικών εμπειριών, τότε τα αποτελέσματα μπορεί να είναι πολύ δυσάρεστα για ένα ή περισσότερα άτομα τα οποία βρίσκονται στην σφαίρα του προβλήματος.
Διαπίστωσα λοιπόν πολύ πρόσφατα πόσα λάθος συμπεράσματα και κινήσεις έχω κάνει τον τελευταίο καιρό, πράγμα που ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα συναισθηματικής φόρτισης αλλά και έλλειψης πληροφοριών. Αυτό κατέληξε να με φθείρει αργά αλλά σταθερά και φυσικά να είναι επιζήμιο για κάποιους που ήταν από πριν ή βρέθηκαν πρόσφατα κοντά μου.
Χωρίς να μπω σε λεπτομέρειες, έπραξα χωρίς να σκεφτώ πως τις συνέπειες των πράξεών μου μπορεί να τις πληρώσουν κάποιοι άλλοι. Ακόμα χειρότερα, έπραξα σκεπτόμενος πως, στην περίπτωση που υπάρξουν αρνητικές συνέπειες, έχω σαν ελαφρυντικό το γεγονός πως ενεργούσα ανοιχτά και χωρίς κρυφή ατζέντα άρα το μπαλάκι είναι στο άλλο μισό του γηπέδου και ας αναλάβουν τις ευθύνες τους
Στεγνά και θεωρητικά, δεν έβρισκα τίποτα λάθος σε όλο αυτό. Ενήλικες άνθρωποι με πλήρη συναίσθηση είμαστε, από τη στιγμή που ξέρουμε πώς έχουν τα πράγματα, δεχόμαστε και τα πιθανά ρίσκα προκειμένου να πάρουμε αυτό που θέλουμε. Έχοντας υπάρξει “θύμα” πολλών ανάλογων περιστάσεων, μάλλον σκέφτηκα πως δεν θα μπω πια σε αυτόν τον ρόλο.
Αυτό που διαπίστωσα είναι πως ο ρόλος του “θύτη”, αυτού που ενεργεί χωρίς να σκεφτεί πως κάποιος μπορεί να μην μπορεί να διαχειριστεί μία κατάσταση ή να την βλέπει μέσα από άλλα φίλτρα, δεν μου ταιριάζει καθόλου.
Ενώ λοιπόν στο μυαλό μου είχα κάνει κάποια βήματα μπροστά στην διαχείριση της πραγματικότητάς μου, δεν έβαζα καθόλου στην εξίσωση της ζωής μου την πραγματική μου φύση και την προσωπικότητά μου. Είχα μπει χωρίς να το καταλάβω στην διαδικασία της περίφημης “αυτοβελτίωσης”. Μεταλλασσόμουν σε κάτι διαφορετικό σε κάποιους τομείς της ζωής μου, πιστεύοντας πως θα με κάνει “καλύτερο”, ενώ στην πραγματικότητα είμαι αυτός που είμαι.
Ένα τρανταχτό παράδειγμα ήταν τα μαθήματα μουσικής που έκανα τον τελευταίο καιρό για να βελτιώσω τις γνώσεις μου και το παίξιμό μου στην κιθάρα. Έχασα σταδιακά κάθε ευχαρίστηση και συγκίνηση που μου έδινε η αίσθηση της κιθάρας στα χέρια μου. Έφτασα στο σημείο να μην ακουμπάω την κιθάρα μου παρά μόνο στο σπίτι του δασκάλου μου, όταν την έβγαζα από την θήκη της. Στο ενδιάμεσο δεν είχα ασχοληθεί καν. Εδώ, ευτυχώς, δεν πλήρωνε κάποιος άλλος τις συνέπειες.
Την προηγούμενη εβδομάδα κανόνισα με έναν καινούργιο φίλο να παίξουμε, και, πηγαίνοντας προς το σπίτι του, κατάλαβα πως πήγαινα με βαριά καρδιά, χωρίς καμία όρεξη, μόνο και μόνο επειδή είχαμε κανονίσει και δεν ήθελα να τον ακυρώσω τελευταία στιγμή. Αφού βγήκαμε μετά για μία μπύρα, γύρισα και του είπα “Gordon, I quit.” Την επόμενη ακύρωσα το μάθημα, και βγήκα με τον δάσκαλό μου για να του ανακοινώσω πως μετά από 35 χρόνια που παίζω,έκλεισα με την μουσική. Αν όχι για πάντα, σίγουρα για αρκετό καιρό. Μάταιες οι προσπάθειές του να με μεταπείσει.
Μετά από κάποιες απέλπιδες προσπάθειες να παίξω σπίτι, αποφάσισα να υποβάλλω τον εαυτό μου στο υπέρτατο τεστ: Έβαλα μουσική με την οποία έμαθα να παίζω κιθάρα. Black Sabbath, Ramones. Έκαψα τα δάχτυλά μου εκείνο το απόγευμα, ανατρίχιασε το είναι μου ολόκληρο, θυμήθηκα τι είναι αυτό που μου αρέσει όταν παίζω κιθάρα: όχι να παίζω “καλή” κιθάρα, να παίζω όπως παίζω εγώ, να παίζω αυτό που μου αρέσει να ακούω, να είμαι ο εαυτός μου.
Γυρνώντας λοιπόν στο βασικό μου θέμα, είχα πάρει γενικότερα μία πορεία στην οποία αργά αλλά σταθερά έχανα τον εαυτό μου για να κερδίσω σε αποτελεσματικότητα σε κάποιες πτυχές της ζωής μου. Κέρδιζα, αντικειμενικά μιλώντας, αλλά η γενικότερη αίσθηση που είχα στο σύνολό της γινόταν όλο και πιο φτωχή σε ικανοποίηση.
Μέχρι που ο συνδυασμός ενός φαινομενικά άσχετου αλλά άκρως σουρεαλιστικού περιστατικού που δεν κάθομαι να εξιστορήσω εδώ, της εκ νέου ανακάλυψης της ευχαρίστησης στην μουσική μαζί με κάποιες πληροφορίες που μου έλειπαν σχετικά με τον αντίκτυπο που είχαν οι πράξεις μου σε κάποιους που δεν μπόρεσαν να “αναλάβουν τις ευθύνες τους”, μου άναψε τον προβολέα και φώτισε την κατάστασή μου, το μέρος στο οποίο είχα καταλήξει μετά από διαδρομή χρόνων. Ένα σκοτεινό και δυσάρεστο μέρος, στο οποίο δεν θα ήθελα ποτέ να βρίσκομαι και ειλικρινά δεν πίστευα ποτέ πως θα βρεθώ.
Όταν κάνω τον απολογισμό μου, σε τυχαίες στιγμές της ζωής μου, έχω ένα συγκεκριμένο μοτίβο: Σκέφτομαι πού και πώς ήμουν τρία χρόνια πριν και συγκρίνω την παρούσα κατάστασή μου. Αυτή τη φορά, ενώ στα πάντα βρίσκομαι σε καλύτερο σημείο, για πρώτη φορά διαπίστωσα πως είμαι σε χειρότερη κατάσταση στο ποιος είμαι, στο πώς με βλέπω. Δεν μου άρεσα καθόλου.
Αποφάσισα λοιπόν συνειδητά να πάρω τον δρόμο προς τα πίσω για να ξαναβρώ τον εαυτό μου, γιατί, αν και άρεσε ίσως σε λιγότερους από αυτό που έχω γίνει σήμερα, άρεσε σε εμένα.
Θεωρώ την παλινδρόμηση σαν κάτι αρνητικό, και τις περισσότερες φορές είναι. Αλλά, στην περίπτωσή μου, είναι αναγκαίο να γυρίσω σε κάποιο από τα στάδια της ζωής μου στο οποίο μπορούσα να με ανεχτώ. Όπως πάντα, την συνειδητοποίηση αυτή την έφερε η κουβέντα με καλούς και έμπιστους φίλους που εμπλέκονται περισσότερο ή λιγότερο στην καθημερινότητά μου και έχουν τις πληροφορίες που μου λείπουν γιατί βλέπουν τα πράγματα σαν εξωτερικοί παρατηρητές.
Το αν θα τα καταφέρω ή θα πεθάνω προσπαθώντας, αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Αλλά αυτό ισχύει μάλλον για όλους.
Από τον δρόμο της επιστροφής λοιπόν, ακόμα πιο μακριά από την πολλή συνάφεια του κόσμου, σου στέλνω την αγάπη μου.
Βασίλης
Υ.Γ. Δυστυχώς δεν μπορώ να διορθώσω τα λάθη που έκανα σε αυτή την πορεία, και δεν πρόκειται καν να προσπαθήσω. Όχι από εγωισμό, αλλά από σεβασμό στους άλλους. Η πραγματικότητα δεν αλλάζει εκ των υστέρων, όσο και αν θα θέλαμε. Όπως είπε κάποιος, αν είχα μια μηχανή του χρόνου για να γυρίσω και να διορθώσω το λάθος μου, δεν θα μπορούσα να ξέρω ακριβώς σε ποια χρονική στιγμή άρχισε.
(Φίλε Βασίλη, μυστήριο πράγμα η ζωή. Όπως έχεις πει, “μας συμβαίνει η ζωή”. Και ανήκουμε στους προνομιούχους, αφού ακόμα έχουμε επιλογές, αν και οι περισσότεροι άνθρωποι αντιλαμβάνονται πως ήταν προνομιούχοι και τυχεροί, μόνο αφού τους συμβεί κάτι πολύ άσχημο. Μόνο τότε αντιλαμβάνονται πως πριν γκρίνιαζαν χωρίς πραγματικό λόγο. Βασίλη, δεν ξέρω αν μπορεί ένας άνθρωπος να επιστρέψει σε κάποιο προηγούμενο στάδιο της ζωής του. Ο καπιταλισμός σίγουρα δεν μπορεί να επιστρέψει σε κάποιο προηγούμενο στάδιο, που ήταν πιο “ανθρώπινος”. Πάντως, κι εγώ θα ήθελα να γυρίσω λίγο πίσω γιατί αυτή η τενοντίτιδα στον ώμο με έχει πεθάνει, ενώ τώρα πονάει και η μέση μου. Βασίλη, έχουμε χρέος να πηγαίνουμε εκεί που επιθυμεί η ψυχή μας. Έχουμε χρέος να διεκδικήσουμε την ευτυχία. Βασίλη, ας στενοχωρήσεις κι εσύ κάποτε κάποιους. Δεν πειράζει να είμαστε και “λάθος” καμιά φορά. “Ας είμαι κι εγώ μια φορά λάθος στη ζωή μου” είχα πει σε κατάσταση κάπως εκτός εαυτού πριν από μερικά χρόνια σε μια κυρία, και μια φίλη μου μου είπε μετά “Δεν σε έχω ξανακούσει ποτέ να μιλάς έτσι”. Και μετά από αυτή τη φάση, μου συνέβησαν όλα τα ωραία. Βασίλη, εγώ δεν ξέρω τι να πω, ούτε μπορώ να συμβουλεύσω κάποιον άνθρωπο, γιατί, με τα δεδομένα της εποχής, είμαι εντελώς αποτυχημένος. Αλλά χαίρομαι που είμαι αποτυχημένος. Επίσης, δεν μου αρέσει η εποχή. Καθόλου. Δεν μου αρέσει ούτε η εποχή, ούτε οι άνθρωποι που είναι άνθρωποι της εποχής τους. Το μόνο που θεωρώ πάντα απαραίτητο είναι να είμαι μακριά από την πολλή συνάφεια του κόσμου. Και να λέω πολλά “όχι”. Δεν έχω πρόβλημα να λέω “όχι” -με λίγες εξαιρέσεις- γιατί δεν ζητάω από τους άλλους ανθρώπους. Πάντως, μαζί με τα όχι, έμαθα πια να λέω “Ευχαριστώ και το δέχομαι”. Και, βέβαια, δεν ξεχνάω ποτέ τον Οδυσσέα. Ούτε τον Άργο. Κι άσε τους άλλους να ψάχνουν για τραύματα να τα γιατρέψουν στους ψυχολόγους. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.