Η μοναξιά δεν είναι τεχνητή
Ένας 16χρονος, ο Άνταμ Ρέιν, αυτοκτόνησε τον περασμένο Απρίλιο στην Καλιφόρνια, μετά από μήνες συνομιλιών με το ChatGPT -στο οποίο είχε αποκαλύψει τις προθέσεις του-, και οι γονείς του έκαναν μήνυση στο OpenAI, γιατί θεωρούν πως, χωρίς το ChatGPT, ο γιος τους θα ήταν ακόμα ζωντανός.
Δεν είναι η πρώτη μήνυση κατά προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης, ούτε η πρώτη για αυτοκτονία, αφού έχει υπάρξει ακόμα και η περίπτωση ενός εφήβου στη Φλόριντα, ο οποίος αυτοκτόνησε το 2024 επειδή ερωτεύτηκε το AI chatbot.
Δεν σκοπεύω -και δεν μπορώ- να κάνω τον δικαστή αυτών των υποθέσεων, αλλά έκανα μερικές σκέψεις:
Κατ’ αρχάς, υπάρχει πολλή μοναξιά. Όχι μόνο στους εφήβους, σε όλες τις ηλικίες.
Είναι σαν κανείς να μην ακούει κανέναν. Ο καθένας μόνος του. Οι άνθρωποι δεν συζητούν, δεν ακούν τους άλλους, κάνουν παράλληλους μονολόγους.
Είναι τέχνη να ακούς τους άλλους ανθρώπους. Και σε εξελίσσει ως άνθρωπο. Δεν εννοώ να ακούς μόνο τους φίλους σου -που μπορεί να λένε τα ίδια πράγματα για δεκαετίες-, εννοώ να ακούς τους ανθρώπους που συναντάς στη ζωή σου. Και να μπορείς να ακούς και τις σιωπές τους, να “διαβάζεις” τις σιωπές τους. Μας μιλάνε οι άνθρωποι. Το θέμα είναι να μάθεις να ακούς. Αν αγαπάς τους ανθρώπους, θα μάθεις να τους ακούς.
Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: σε “ακούνε” με προσοχή. Ασχολούνται μόνο με αυτό που τους γράφεις ή τους λες, δεν ασχολούνται με τίποτε άλλο, η προσοχή τους είναι αποκλειστικά στραμμένη πάνω σου.
Σε μια τόσο ναρκισσιστική και εγωπαθή εποχή, όπου το άτομο αποθεώνεται και οι συλλογικότητες αντιμετωπίζονται με καχυποψία και χλευασμό, ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης είναι ο ιδανικός “φίλος”.
Βέβαια, είναι ένας φίλος που ποτέ δεν θα σου πει τα δικά του θέματα, τα δικά του προβλήματα -τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν αισθήματα-, αλλά αυτό μάλλον είναι ένα ακόμα “θετικό” στοιχείο σε έναν κόσμο που οι περισσότεροι άνθρωποι ξεκινούν όλες τις προτάσεις τους με το “εγώ”. “Έλα, ChatGPT, να μιλήσουμε για εμένα που είμαι το αγαπημένο μου θέμα”.
Και τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι πάντα διαθέσιμα. Δεν θα σου πουν ποτέ “δεν μπορώ τώρα”, “έχω κάτι να κάνω” κλπ. Με ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης δεν υπάρχει περιορισμός χρόνου επειδή έχει τελειώσει ο χρόνος σου και ο ψυχολόγος σου πρέπει να δει τον επόμενο πελάτη, ούτε επειδή ο φίλος σου έχει κάποια υποχρέωση και πρέπει να φύγει. Και ακριβώς αυτό το χαρακτηριστικό τους τα κάνει τόσο ελκυστικά σε μια εποχή που οι άνθρωποι, αν και πιο «συνδεδεμένοι» από ποτέ, είναι ταυτόχρονα πιο απομονωμένοι.
Επίσης, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, στην απλή έκδοσή τους, είναι δωρεάν. Δεν χρειάζεται να τα πληρώσεις για να τους πεις τον πόνο σου, δεν χρειάζεται να τα κεράσεις καφέ, δεν χρειάζεται να τους πάρεις δώρα, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης είναι “ανιδιοτελή”. Και δεν σε κρίνουν. Σε αποδέχονται όπως είσαι.
Ζούμε σε μια εποχή που όλοι ψάχνουν για ακροατήριο αλλά κανείς δεν θέλει να είναι ακροατής.
Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη, το πρόβλημα είναι η μοναξιά. Το πρόβλημα είναι η εμπιστοσύνη.
Όταν ένας άνθρωπος εμπιστεύεται ένα chatbot περισσότερο από τους φίλους του, τους γονείς του, τους άλλους ανθρώπους, αυτό λέει πολλά πράγματα για την κοινωνία στην οποία ζούμε. Βασικά, τα λέει όλα.
Αλλά αποδεχτήκαμε πολύ γρήγορα και εύκολα το ότι οι φίλοι αντικαταστάθηκαν από τους ψυχολόγους, ενώ θεωρούμε απόλυτα φυσιολογικό να πρέπει ένας άνθρωπος να πληρώνει έναν άλλον άνθρωπο για να του πει τα συναισθήματά του, αν και αυτό είναι χυδαίο και απάνθρωπο.
Θα μάθουμε να ζούμε και με την τεχνητή νοημοσύνη.
Και, ίσως, καταφέρουμε κάποια στιγμή να μην κατηγορούμε την τεχνητή νοημοσύνη και να γίνουμε ειλικρινείς, ώστε να παραδεχτούμε πως, όταν κάποιος έχει τάσεις αυτοκτονίας για χρόνια και ζει μαζί με άλλους ανθρώπους που κανείς τους δεν έχει πάρει χαμπάρι, με αποτέλεσμα αυτός ο άνθρωπος να έχει εμπιστοσύνη μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη, έχουμε αποτύχει ως κοινωνία.
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.