“Το να πείθεις είναι άγονο”, Βάλτερ Μπένγιαμιν

Γέμισε ο τόπος ρητορεύοντες και οπαδούς. Είναι ζητούμενο για τον καθένα που ‘’ρητορεύει’’ να γίνει πειστικός στο ‘’κοινό’’ του. Άγονο και για τους δυο.

Το μόνο που γεννά το πείθειν είναι ματαιόδοξη επιβεβαίωση και αυταρέσκεια απ’ τη μια, υποταγή και βόλεμα απ’ την άλλη. Όταν τα λεκτικά βέλη εκτοξεύονται στην τροχιά της πειθούς, ακολουθούν έναν έτοιμο δρόμο στρωμένο με προ-θέσεις, προ-τάσεις, προ-βλέψεις, όλα προ- σχεδιασμένα να κυριεύσουν, να καθηλώσουν και τα δυο μέρη στην ίδια θέση. Στρογγυλοκάθονται στο ίδιο πειστικό αφήγημα και απολαμβάνουν το στέρφο επικοινωνιακό τους τοπίο.

Η αληθινή επικοινωνία βρίσκεται μακριά από την επικράτεια της πειθούς. Αφήνει την περιπλάνηση σε τόπους a priori στιγματισμένους και ανεπιθύμητους, ανοίγει τα μάτια σε περιφρονημένες μουτζούρες που μπορεί να κρύβουν οικείες μορφές και σχήματα, χαλαρώνει το σφιχτό ζωνάρι του φόβου της ματαίωσης μασκαρεμένο σε αλαζονική εμμονή.

Είναι άνοιγμα, εμπιστοσύνη, κατανόηση και αποδοχή. Δε χρειάζεται να πείθεις ή να πειστείς, δεν απαιτεί νοητικά φυσεκλίκια ή λαμπερή του φαίνεσθαι αρματωσιά. Μόνο να ανοίγεις τη σκέψη και την καρδιά, να ξέρεις να ακούς και να γεννάς μέσα στη σκέψη του άλλου.

Η αποδοχή δεν είναι αποτέλεσμα της πειθούς, αναδύεται μέσα απ’ την κατανόηση. Ούτε ευθυγράμμιση με τη σκέψη του άλλου. Διατηρεί πολύχρωμες ψηφίδες ελευθερίας. Η κατανόηση είναι αμιγώς ελεύθερη ψυχική και νοητική διεργασία, απολύτως προσωπική που γεφυρώνει και τα πιο απόκρημνα αισθήματα. Και σε τοπίο κατολίσθησης θα βρει τόπο να σταθεί.

Τα λόγια του ρήτορα κυλούν σε ασφαλτοστρωμένη λεωφόρο με προστατευτικές νησίδες και κιγκλιδώματα, φωταγωγημένους κόμβους και αστυνομεύοντες τροχονόμους σε κάθε διασταύρωση- μια μηχανιστική πορεία μονότονη, ελεγχόμενη, ασφαλής [στις βεβαιότητες] και μονοσήμαντη.

Ο ρητορεύων καβάλα στην πειθώ έρχεται απ’ έξω με τις δικές του πράξεις και τα λόγια για να σε κατακτήσει. Τί λαμπερό μυαλό, τί ωραία που τα λέει! Με μια ψευδαίσθηση ελευθερίας γίνεσαι ανδράποδο της σκέψης του, σε κυριεύει και μασάς ξένα λόγια. Μετά αναπαύεσαι στο μηρυκάζειν. Είτε εξυπνακίζοντας είτε ανοητεύοντας.

Τα δικά μας δρομάκια είναι ήσυχα, χωμάτινα, ζικζακωτά με αφύλαχτες διασταυρώσεις, στο αμυδρό φως των αστεριών. Κάθε λίγο τα λόγια μας συμπλέκονται με τα λόγια και τις σκέψεις των άλλων, βρίσκουν κοινούς τόπους, για να χωριστούν πιο πέρα και να ξανασυνταντηθούν ανακαλύπτοντας νέα δίκτυα. Και ούτω καθεξής.

Πολλές φορές ένας παράδρομος σε βγάζει στο ίδιο σημείο. Νομίζεις. Ποτέ δεν είναι ίδιο. Αφού εσύ είσαι Άλλος, στη μάταιη, φαινομενικά, διαδρομή που σε έφερε στο ίδιο μέρος.

Άλλοτε κάποιος δρόμος σε γυρίζει πολύ πίσω. Έτσι πρέπει. Για να ξανασυναντηθείς με ότι χλεύασες κι έφυγες ασυμφιλίωτος.

Υ. Γ. Από την ‘’Έρημη χώρα ‘’ [μετ. Σεφέρη] του Έλιοτ [κατά άλλους μεταφραστές ‘’άγονη γη’’]

”…Γιε του ανθρώπου,

Να πεις ή να μαντέψεις, δεν μπορείς, γιατί γνωρίζεις μόνο

Μια στοίβα σπασμένες εικόνες, όπου χτυπάει ο ήλιος..’’

Φιλιά

Μερόπη

(Αγαπητή Μερόπη, δεν χρειάζεται πια πειθώ και επιχειρήματα, τα χρήματα είναι αρκετά για να πείσουν σχεδόν τους πάντες· αυτή είναι η ταπεινή μου σκέψη στον κόσμο και στην εποχή που ζω. Σε μερικά χρόνια, θα συμπληρωθούν 100 χρόνια από τον θάνατο του σπουδαίου Βάλτερ Μπένγιαμιν. Είναι προφανές πως οι άνθρωποι των αρχών του περασμένου αιώνα είχαν έναν διαφορετικό ηθικό κώδικα από τους σημερινούς ανθρώπους· αν υπάρχει ηθικός κώδικας σήμερα και δεν είναι όλα χρήμα. Σε ό,τι αφορά τις σκέψεις τις δικές μας και των άλλων -και τις πολλές βεβαιότητες και τους φανατισμούς-, πάντα σκέφτομαι τον σπουδαίο Μπέρτραντ Ράσελ, σύγχρονο του Βάλτερ Μπένγιαμιν, που, όταν τον ρώτησαν αν θα πέθαινε για τις ιδέες του, απάντησε “Δεν θα πέθαινα για τις ιδέες μου, γιατί μπορεί να είναι λάθος”. Μερόπη, εσύ αναφέρεις τον Μπένγιαμιν και τον Έλιοτ, εγώ ανέφερα τον Ράσελ, το θέμα είναι πόσοι τους έχουν διαβάσει ή, έστω, έχουν ακούσει τα ονόματά τους. Μερόπη, είμαστε “παλαιοί” άνθρωποι, δεν είμαστε άνθρωποι της εποχής μας. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net για να συνεχίσει να υπάρχει μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. Οι τρόποι στήριξης εδώ.