Όλοι θύματα, κανένας θύμα. Όλοι ένοχοι, κανένας ένοχος.

Ο πόλεμος και όλα τα συμπαρομαρτούντα, περισσότερο ή λιγότερο αποτρόπαια, συμπορεύονται με όλες τις άλλες εκφάνσεις των ανθρώπινων έργων εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ο άνθρωπος, θεωρούμενος μόνο ως ιστορικό υποκείμενο, μας απογοητεύει.

Ό, τι αποκαλούμε Δύση είναι το πιο εξελιγμένο στάδιο του πολιτισμού του. Είχαμε την αφελή ελπίδα ότι όλα τα κακά σ’ αυτό το στάδιο θα υποχωρούσαν. Μα ο Θουκυδίδης μας το είπε “…όσα γίνονται και θα γίνονται πάντα, όσο η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει”: […γιγνόμενα μεν και αεί εσόμενα έως αν η αυτή φύσις των ανθρώπων ή]. Άρα, το ζητούμενο είναι να αλλάξει η ανθρώπινη φύση. Μπορεί; Αίτημα μεταφυσικό; Τί είναι ο άνθρωπος;

Δεν ξέρω…

Δεν καταφέραμε να δούμε αυτό που είμαστε. Έξω από εμάς είδαμε πολλά. Έτη φωτός μακριά. Εντάξει, είδαμε και μέσα μας – όλο τον μηχανισμό που μας κινεί. Με κάθε λεπτομέρεια. Αν μας αρκεί αυτό, δεν έχει νόημα να μας πνίγει το δίκιο ή το άδικο. Αυτοί είμαστε, τα ίδια θα κάνουμε. Αναμενόμενο.

Αν όχι, υπήρξαν κι άλλοι άνθρωποι πριν από εμάς. Ποικίλες θεωρήσεις των πραγμάτων – επιστημονικές, φιλοσοφικές, θεολογικές, καλλιτεχνικές. Δεν μας δόθηκαν για να γίνουμε οπαδοί τους. Αν καιγόμαστε για έναν καλύτερο κόσμο, ας το δούμε αλλιώς. Με συνθετική σκέψη και ανοιχτή καρδιά. Κολλημένοι σε ιδεολογίες και ιδεολογήματα πάσης φύσεως θα γινόμαστε το ίδιο λάθος. Εμείς είμαστε το λάθος.

Η αγωνία και η φλόγα του ανθρώπινου πνεύματος είναι εδώ. Υπαρξιακά και ιστορικά παρόντα.

Υ.Γ.1 Καλά τα ‘λεγε ο Αριστοτέλης για τη μεσότητα. Φοβάμαι πως τείνουμε να δαιμονοποιήσουμε τη Δύση στη διαχρονία της, εμείς οι ευαίσθητοι αριστερόστροφοι [με το συμπάθιο]. Είμαστε τυχεροί που έχουμε αυτήν την πνευματική κληρονομιά με πυλώνα την ελληνική σκέψη. Αν στρογγυλοκαθόμαστε στις 10 εντολές της πολιτικής μας ταυτότητας, της επιστημοσύνης μας και της αυτοεπιβεβαιωτικής αυταρέσκειας, απλώς μιλάμε ‘’περί τυφλότητας’’.

Έχουμε ευθύνη για τη μοίρα μας; Για τις πράξεις μας; Αν έχουμε εμείς, οι άλλοι δεν έχουν; Γιατί δεν έχουν; [Ελπίζω να γίνεται αντιληπτό ότι δεν εννοώ ανθρώπους σε καθεστώς γενοκτονίας, ούτε ανθρώπους που είναι κυνηγημένοι από ανυπέρβλητη ανάγκη]

Εκτός απ’ τη συλλογική αυτοθυματοποίηση υπάρχει και το αντίστροφο. Η συλλογική αυτοενοχοποίηση.

Όμως, όλοι θύματα, κανένας θύμα. Όλοι ένοχοι, κανένας ένοχος.

Το λέει καλύτερα η Χάνα Άρεντ:

‘’Όταν είμαστε όλοι ένοχοι, δεν είναι κανένας. Οι ομολογίες συλλογικής ενοχής αποτελούν την καλύτερη δυνατή εγγύηση ότι δεν θα εντοπιστούν οι ένοχοι και η βαρύτητα του εγκλήματος την καλύτερη δικαιολογία για να μην γίνει κάτι.’’[Περί βίας]

Και κάτι ακόμη από την αγαπημένη Χάνα: ‘’Η ατολμία της Νέας αριστεράς [το 1969 γράφει] στα θεωρητικά ζητήματα έρχεται σε αντίθεση με το μεγάλο θάρρος της στην πράξη.’’ Σήμερα θα λέγαμε η τύφλα της.

Υ.Γ.2 Δεν είμαι ισλαμοφοβική! Φοβάμαι όλους τους ανθρώπους το ίδιο. Και αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται με πρώτο συνθετικό το ‘’αντί’’ και προσδιορίζουν τους άλλους με δεύτερο συνθετικό τον ‘’φόβο’’

Φιλιά

Μερόπη

(Αγαπημένη Μερόπη, σκέφτομαι πως το θέμα δεν είναι αν δαιμονοποιούμε την Δύση αλλά αν πραγματικά βλέπουμε την Δύση με όλα της τα “επιτεύγματα” -δηλαδή και την αποικιοκρατία, και τον ναζισμό, και τον φασισμό, και το Ολοκαύτωμα- και δεν μένουμε στην Δημοκρατία, στους φιλοσόφους, τους μεγάλους δασκάλους, και τους μεγάλους καλλιτέχνες σαν άλλοθι, ενώ το θέμα είναι αν αυτή η Δύση, όπως κατέληξε να είναι, μπορεί να γίνει πάλι ελκυστική και πρωτοπόρα ή θα την καταπιεί η Ασία με την δυναμική της. Μεγαλώσαμε, θεωρώντας πως πολιτισμός υπάρχει μόνο στην Δύση, και πως οι “άλλοι” είναι βάρβαροι και δεν έχουν πολιτισμό. Μεγάλο λάθος. Που εξηγεί πολλά από τα εγκλήματα της Δύσης. Μερόπη, σκέφτομαι πως ζούμε σε μια εποχή που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να κατανοήσουν ούτε ένα απλό κείμενο. Αλλά, από την άλλη, οι ίδιοι άνθρωποι είναι γεμάτοι βεβαιότητες για τα πάντα. Δεν ήρθαμε όλοι μαζί σε αυτή τη ζωή και δεν θα φύγουμε όλοι μαζί. Κάθε αρνάκι από το ποδαράκι του κρέμεται, κι εγώ θα διαβάσω το βιβλίο μου. Να είσαι καλά. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.