Από πού πήραν το όνομά τους τα Εξάρχεια;

Πιτσιρίκο, καλησπέρα!
Τις τελευταίες μέρες, με αφορμή τις δηλώσεις των μελών της οικογένειας του Μητσοτακέικου (μπρρρ!), λέγονται και γράφονται διάφορα, ακόμα και από σένα, για την περιοχή των Εξαρχείων. Έχεις αναρωτηθεί, όμως, ποτέ γιατί η περιοχή αυτή πήρε το συγκεκριμένο όνομα; Αν δεν ξέρεις, θα σου εξηγήσω αμέσως.

Τα τελευταία τρία χρόνια ζω και εργάζομαι στην Κόνιτσα του νομού Ιωαννίνων, μία κωμόπολη τεσσάρων -περίπου- χιλιάδων κατοίκων, που απέχει μόλις 18 χιλιόμετρα από τα σύνορα με την Αλβανία, στον ορεινό όγκο της Βόρειας Πίνδου και σε υψόμετρο πεντακοσίων πενήντα μέτρων.

Η φύση της δουλειάς μου είναι τέτοια που επισκέπτομαι πολύ συχνά μικρούς οικισμούς που βρίσκονται γύρω από την Κόνιτσα.

Την πρώτη φορά που βρέθηκα στο χωριό Πουρνιά, που βρίσκεται εικοσιπέντε χιλιόμετρα ΒΑ της Κόνιτσας σε υψόμετρο εννιακοσίων μέτρων, την προσοχή μου τράβηξε μία ορειχάλκινη προτομή που υπάρχει στην πλατεία του χωριού.

Πλησίασα και διάβασα: «ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΕΞΑΡΧΟΣ ΕΥΡΓΕΤΗΣ ΧΩΡΙΟΥ ΠΟΥΡΝΙΑΣ».

Ένας κάτοικος της Πουρνιάς με πλησίασε και μου είπε ότι αυτός που απεικονίζεται στην προτομή έδωσε το όνομά του στη φημισμένη περιοχή των Εξαρχείων στην Αθήνα.

Ομολογώ ότι δεν τον πίστεψα και, όταν κατάλαβε τη δυσπιστία μου, μού εξήγησε ότι ο Βασίλειος Έξαρχος ήταν ένας μπακάλης με καταγωγή από την Πουρνιά, που κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα άφησε το χωριό του και άνοιξε ένα μεγάλο παντοπωλείο στη συμβολή των οδών Θεμιστοκλέους και Σόλωνος στην πρωτεύουσα.

Η φήμη του γρήγορα εξαπλώθηκε, καθώς οι τιμές του, ειδικά στο λάδι, ήταν ασυναγώνιστες.

Όλοι οι Αθηναίοι σπεύδουν στον Έξαρχο να ψωνίσουν φθηνά προϊόντα.

Η περιοχή γίνεται πλέον γνωστή με το όνομα του μπακάλη και την φωνάζουν Εξάρχεια.

Μετά τον θάνατό του, άφησε την πολύ μεγάλη περιουσία του ως κληροδότημα στο χωριό του και οι συγχωριανοί του στην Πουρνιά τοποθέτησαν την ορειχάλκινη προτομή του στην πλατεία του χωριού τους για να τον τιμήσουν.

Ακόμα και σήμερα, πολλά έργα στο χωριό γίνονται από τα χρήματα αυτού του κληροδοτήματος που τα διαχειρίζεται μια επιτροπή που εκλέγεται από τους κατοίκους της κοινότητας κάθε τρία χρόνια, όπως είχε ορίσει στη διαθήκη του ο ίδιος ο Έξαρχος.

Τα φιλιά μου

Σ.

Υ.Γ. Στην ευρύτερη περιοχή έλαβαν χώρα μερικές από τις πιο σκληρές μάχες κατά τη διάρκεια του εμφύλιου. Στην κορυφή «Κλέφτης», που βρίσκεται πολύ κοντά στην Πουρνιά, έριξαν τις πρώτες βόμβες ναπάλμ τα αμερικάνικα αεροπλάνα. Στην περιοχή που έπεσαν οι βόμβες, μέχρι και σήμερα, εβδομήντα χρόνια μετά, δεν έχει φυτρώσει ούτε αγριόχορτο!

Την Κόνιτσα είχε επιλέξει ο Νίκος Ζαχαριάδης ως πρωτεύουσα του ελεύθερου, όπως έλεγε, κράτους που ήθελε να δημιουργήσει στην Βορειοδυτική Ελλάδα, προσμένοντας την αναγνώρισή του από την Σοβιετική Ένωση. Η επίθεση για την κατάληψη της πόλης από τον Δ.Σ.Ε., που ξεκίνησε τα Χριστούγεννα του 1947 και είχε διάρκεια δέκα μέρες, κατέληξε σε ήττα και υποχώρηση για τους μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Μάρκος Βαφειάδης. Το αποτέλεσμα αυτής της μάχης συνέβαλε αποφασιστικά στην τελική έκβαση του εμφύλιου.

Στην Κόνιτσα, επίσης, πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο «άγιος» Παΐσιος. Αυτό ασχολίαστο για προφανείς λόγους.

Η φωτογραφίες είναι σημερινές (25 Σεπτεμβρίου) καθώς έτυχε να βρίσκομαι στην Πουρνιά.

Πάντως, η περιοχή είναι πανέμορφη και αξίζει κάποιος να την επισκεφτεί, κυρίως αν του αρέσει η πεζοπορία και η ορειβασία.

Και αν είναι κάποιος τυχερός, μπορεί να συναντήσει και καμιά αρκουδίτσα!

(Αγαπητέ φίλε, πολύ διδακτικό το κείμενό σας. Ελπίζω να μην το διαβάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης γιατί μπορεί, μετά τα Εξάρχεια, να αποφασίσει να τελειώσει και την Κόνιτσα που είναι -κατά κάποιο τρόπο- η νονά των Εξαρχείων. Να είστε καλά.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.