Έφυγα, ξαναγύρισα και ίσως ξαναφύγω

Αγαπητέ Πιτσιρίκο,
Διαβάζω το μπλογκ σου υπερβολικά πολλά χρόνια, και είχα και στο παρελθόν μπει στον πειρασμό να γράψω κάποιο σχόλιο. Τώρα όμως και με αφορμή την ανοικτή «αίτησή» σου για τις εμπειρίες των Ελλήνων ex-pats θα μου επιτρέψεις να καταγράψω και την δικιά μου.
Με μία όμως σημαντική διαφορά. Εγώ έφυγα το 2001 και γύρισα το 2008.

Έτσι, για να έχεις και την «αντίστροφη» ιστορία δηλαδή των Ελλήνων που έφυγαν στο εξωτερικό και ξαναγύρισαν (και ίσως ξαναφύγουν!).

Όπως ανέφερα, πήγα στην Αγγλία το 2001 για δουλειά.

Ίσως παραξενεύει αυτή η κίνηση, καθώς τότε όλη η Ελλάδα ζούσε μες στον «εκσυγχρονισμό», με το όραμα της Ευρώπης και των Ολυμπιακών Αγώνων.

Μερικοί από τότε βλέπαμε ότι το εργασιακό τοπίο στην Ελλάδα δεν ήταν και τόσο πρόσφορο.

Αυτός όμως δεν ήταν ο μόνος λόγος για να φύγω, ούτε καν ο βασικός.

Η αλήθεια είναι ότι, έχοντας ζήσει το ελληνικό (Αθηναϊκό) Πανεπιστήμιο από το 1995, έχοντας απογοητευτεί από το πολιτικό και κοινωνικό τοπίο και την «ποιότητα» της καθημερινής ζωής, ήθελα να φύγω.

Είχα και λίγη εμπειρία από το εξωτερικό σε μικρότερη ηλικία, οπότε είχα ένα μέτρο σύγκρισης.

Ποτέ δεν μπόρεσα να χαρώ τα «καλά» της αθηναϊκής ζωής.

Πάντα θεωρούσα αυτήν την πόλη υπερβολικά άσχημη και βρόμικη.

Ελάχιστοι συμφωνούσαν μαζί μου τότε γιατί, φίλε πιτσιρίκο, ακόμα και στα τέλη του ’90 δεν ήταν πολλοί οι Έλληνες που είχαν ταξιδέψει εκτός Ελλάδος.

Το κερασάκι στην τούρτα ήταν η θητεία στο Ναυτικό, η οποία με έφερε σε επαφή με όλες τις ελληνικές «φυλές», όντως μια μικρογραφία της ελληνικής κοινωνίας της εποχής.

Η μόνιμη απορία μου από τον «επαγγελματικό» -κατά τ’ άλλα- στρατό είναι πώς μπορεί να δουλεύει ένα σύστημα στο οποίο σχεδόν κανείς δεν δουλεύει.

Η ζωή στην Αγγλία των αρχών του 2.000 ήταν πολύ καλύτερη από την σημερινή.

Διαβάζω τα σχόλια των αναγνωστών που αναφέρονται στο σύστημα και την οργάνωση και την ποιότητα ζωής της σημερνής Αγγλίας που τους αρέσει και θέλω να τους πω «πού να δείτε πριν 15 χρόνια!».

Ήταν τα τελευταία «καλά» χρόνια πρίν την λαίλαπα των Τόρηδων και των νεοφιλελεύθερων που ροκάνισαν το κοινωνικό κράτος και την δημόσια υγεία, και πολλά άλλα όμορφα στοιχεία της αγγλικής νοοτροπίας και ζωής.

Βεβαίως, και οι Μπλαιρικοί φέρουν μεγάλη (τεράστια θα έλεγα) ευθύνη γιατί τον Μπλαίρ ο κόσμος τον πίστεψε πολύ, και τους απογοήτευσε οικτρά.

Τέλος πάντων, το Λονδίνο μου πρόσφερε την ευκαιρία να εξελιχθώ επαγγελματικά και προσωπικά.

Μετά από 3 χρόνια –στα 30 μου- αγόρασα σπίτι με δικά μου (μόνο) χρήματα, και εννοείται δάνειο.

Φίλους Έλληνες είχα ελάχιστους και αυτοί ήταν όλοι χρόνια εγκατεστημένοι εκεί.

Αλλά η ομορφιά του Λονδίνου είναι η ανάμειξη με όλους τους πολιτισμούς και τις φυλές.

Σαφώς υπήρχαν και δυσκολίες αλλά, κυρίως, στα πρώτα 1-2 χρόνια.

Ελλάδα ερχόμουν σπάνια, μόνο καλοκαίρια για 1-2 βδομάδες και συνήθως με τσάρτερ κατευθείαν στα νησιά. Κανονικός τουρίστας!

Έχασα, επομένως, τα χρυσά χρόνια της ελληνική ευδαιμονίας. Τους Ολυμπιακούς. Το Ευρωπαϊκό. Τον Καραμανλή. Το πάρτε διακοπο-δάνεια. Το πάρε σπίτι με 120% δάνειο.

Και για να έχει ο κόσμος ένα μέτρο σύγκρισης και να μην λέει «καλά αφού έξω βγάζουν περισσότερα λεφτά» -το οποίο το άκουγα συχνά όταν ερχόμουνα Ελλάδα- παραθέτω ένα στοιχείο μόνο.

Το 2005 ο μέσος μισθός στο Λονδίνο ήταν 23.000 λίρες μικτά, δηλαδή περίπου 1.300 καθαρά. Τον μήνα. 12 μήνες (όχι 14).

Και με αυτά, έχεις ενοίκιο από 400 και τον ανήφορο (αν θες να μείνεις κάπου ανθρώπινα, μαζί με όλους 2 ή 3 εννοείται).

Φαγητό, ρούχα, μετακίνηση.

Πριν φύγω το 2008, έπαιρνα 2.300 λίρες καθαρά τον μήνα, που θεωρούταν ένας πάρα πολύ καλός μισθός.

Θυμάστε τι μισθοί και συντάξεις δινόντουσαν στην Ελλάδα το 2008;

Όταν γύρισα στο τέλος του 2008 πλέον μόνιμα στην Αθήνα, σοκαρίστηκα.

Δεν είναι εύκολο να διατυπώσεις στο χαρτί την αίσθηση που είχα το 2008-2009 για την ελληνική κοινωνία και νοοτροπία.

Ίσως με μια λέξη: χλιδή. Αναιτιολόγητη χλιδή.

Ρώταγα και ξαναρώταγα τους γνωστούς μου. Ρε παιδιά, πώς έγινε και πλουτίσανε όλοι τόσο πολύ;

Και επίσης, ρατσισμός.

Μου έκανε εντύπωση πόσο ρατσισμό έβγαζε η ελληνική κοινωνία, χρόνια πριν το «ήρθαν οι ξένοι να πάρουν τις δουλείες μας».

Ο Έλληνας είχε …πλουτίσει και οι «φτωχοί» Βούλγαροι, Ουκρανοί, Πολωνοί ήταν πολίτες δεύτερης και τρίτης κατηγορίας.

Το χρήμα, πιτσιρίκο, έκανε τον Έλληνα ρατσιστή.

Ή του έβγαλε τα βαθιά ρατσιστικά του ένστικτα.

Για πρώτη φορά, ο μέσος Έλληνας είχε οικονομική δύναμη.

Δεν ήταν πιά ο «φτωχός νότιος».

Μπορούσε να πάει στα Βαλκάνια και να το παίξει μπρούκλης.

Να έχει Βουλγάρα να του καθαρίζει το σπίτι, Ρωσίδα να προσέχει τον παππού, Αλβανό να του μαζεύει τις ελιές, Πολωνό να του πλένει το αυτοκίνητο.

Ένιωθε ανώτερος επειδή ήταν στα πούπουλα της Ευρώπης, ενώ οι άλλοι γείτονες επαιτούσανε να μπούνε.

Έγινε ένας νεόπλουτος σωβινιστής.

Τα συνεπακόλουθα γνωστά.

Η ελληνική κοινωνία, πριν 8 χρόνια, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα.

Έπρεπε να γίνει υπόλογος των πράξεών της.

Να κάνει τον αυτοέλεγχό της.

Να επιρρίψει τις ευθύνες στους υπεύθυνους και να τους τιμωρήσει.

Όμως, δεν κατάφερε, μάλλον δεν θέλησε ποτέ να ομολογήσει ότι ανέχτηκε επι 40 χρόνια -άντε 20 στα σίγουρα- μία καταστροφική κακοδιαχείριση και καταλήστευση του κράτους από τις οικογένειες των πολιτικών και των οικονομικών παραγόντων σε αντάλλαγμα τα «ψίχουλα» που τους αφήνανε στο όνομα του αισχρού «μαζί τα φάγαμε».

Γιατί, με αυτά τα «ψίχουλα», κατάφεραν να πάρουν το τριάρι στην πόλη, το εξοχικό στην θάλασσα, τα 2 αυτοκίνητα (σε 80 δόσεις), να παντρέψουν την κόρη με 400 καλεσμένους, να κάνουνε εν τέλει μία ποοολύ καλλίτερη ζωή από τους χαζούς τους βορειοευρωπαίους (που δεν έχουν ούτε τα μισά απ’ ό,τι ο μέσος Έλληνας).

Αν σκέφτομαι να (ξανα)φύγω έξω;

Σχεδόν κάθε μέρα.

Υπερβάλλω. Άντε, κάθε βδομάδα.

Τι με κρατάει.

Δεν είμαι σίγουρος.

Ίσως δεν έχω ακόμα εξαντλήσει όλες μου τις δυνάμεις εδώ και το «παλεύω» ακόμα, ίσως λόγοι οικογενειακοί, ίσως τίποτα από αυτά και απλώς φοβάμαι μην αποτύχω.

Πάντως, για όσους νέους μπορεί να διαβάζουν αυτό το κείμενο και να σκέφτονται να κάνουν το …βήμα, η συμβουλή μου θα ήταν ΝΑΙ ΝΑΙ ΝΑΙ.

Βρείτε μία χώρα με ανεπτυγμένες κοινωνικές και εργασιακές δομές, δουλέψτε, δημιουργείστε, ζείστε σε μία κοινωνία που σας σέβεται, ακόμα και αν δεν έχετε όλα όσα θέλετε.

Και αν κατά τύχη μάθετε πώς οργανώνεται μια σωστή, σύγχρονη και ανθρώπινη κοινωνία, μετά, αν θέλετε, επιστρέψτε και βοηθείστε να φτιαχτεί αύτη η ταλαίπωρη η δικιά μας.

Π.

Υ.Γ. Φίλος, μετά από 4 χρόνια στην κεντρική Αγγλία, σε ερώτησή μου αν θα γυρίσει φέτος Ελλάδα, όταν τελειώσει το συμβόλαιό του, μου απάντησε «όχι φίλε, γιατί θέλω να μείνω σε μια χώρα που δεν θα κάνω ποτέ συζήτηση για το αν οι γκέι είναι άνθρωποι». (Ο φίλος δεν είναι γκέι).

(Αγαπητέ φίλε, η Αθήνα είναι άσχημη αλλά οι Έλληνες έχουμε συνηθίσει στην ασχήμια. Και όχι μόνο στις πόλεις μας. Και είναι τραγικό να συνηθίζεις στην ασχήμια. Κάτι που παρατηρώ στα κείμενα των φίλων αναγνωστών -και στο δικό σας- είναι οι θετικές αναφορές σε πολυπολιτισμικές και ανοικτές κοινωνίες, αν και προφανώς δεν είναι παράδεισοι. Την ίδια ώρα, η ελληνική κοινωνία είναι μάλλον πιο φοβική και κλειστή από ό,τι ήταν πριν από δέκα χρόνια. Οπότε, ποια Ελλάδα θα βρουν αυτοί που θα σκεφτούν να επιστρέψουν; Σας ευχαριστώ. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.