Η ίδια πάντα ιστορία
Αγαπητέ Πιτσιρίκο,
Με αφορμή το κείμενο του φίλου από την Σαχάρα αλλά κι ενός άρθρου του Dr. Giles Frazer στον Guardian σχετικά με την επίδραση του θρησκευτικού δόγματος στην οικονομική θεωρία (δημοσιεύτηκε μεταφρασμένο στο TPP), να προσθέσω μερικές σκέψεις που εδράζονται πάνω στην διαφορετικότητα των πολιτισμικών και άλλων χαρακτηριστικών μεταξύ θρησκειών και λαών.
Προσωπικά, αναγνωρίζω αρκετά κοινά χαρακτηριστικά στην μονολιθική αντίληψη των πραγμάτων και σε έναν ιδιότυπο φανατισμό που χαρακτηρίζει τις ανατολικές θρησκευτικές κοσμοθεωρίες και ιδιαίτερα τον ορθόδοξο χριστιανισμό, τον ιουδαϊσμό και τον μουσουλμανισμό.
Φανατισμός, και μάλιστα τυφλός, υπάρχει σε κάθε –ίσως να εξαιρείται ο Βουδισμός από αυτό– θρησκεία, και φυσικά ξεκινά από την παράλογη πεποίθηση πως ο πιστός κατέχει την απόλυτη αλήθεια την οποία ο άπιστος αγνοεί και αντιπαλεύει.
Η πίστη αυτή από μόνη της δεν απέχει πολύ από το συμπέρασμα πως ο πιστός είναι καλύτερος από τον άπιστο στα μάτια του παντοδύναμου θεού και, ως εκ τούτου, του αξίζει μια καλύτερη τύχη στην γη και στον ουρανό.
Προσωπικά, δεν πιστεύω στην ύπαρξη του θεού, ούτε στην ύπαρξη κάποιας άλλης ανώτερης δύναμης που εμπεριέχει ηθικά χαρακτηριστικά.
Η φύση είναι μια ανώτερη δύναμη αλλά χωρίς ιδιότητες που σχετίζονται με ηθικές ή ανήθικες αρχές.
Φυσικά, δεν γεννήθηκα άθεος. Έγινα στην πορεία, αφού κανένας πιστός και καμία θρησκεία δεν μπορούσε να απαντήσει το πολύ λογικό και βασικό ερώτημα –κατά την γνώμη μου πάντα– «Γιατί ο καλός θεούλης ανέχεται την απίστευτη αδικία μέσα στην οποία κολυμπούν καταδικασμένοι δισεκατομμύρια συνάνθρωποι, χριστιανοί, ιουδαίοι, μουσουλμάνοι, ινδουιστές, άθεοι;».
Τις περισσότερες φορές ακούω την ηλίθια απάντηση ότι «ο θεός θέλει να δοκιμάσει την πίστη των ανθρώπων, στέλνοντας τους όλα τα δεινά».
Ναι, αλλά την ίδια στιγμή στέλνει του κόσμου τα καλά σε κάποιους άλλους –μεγιστάνες του πλούτου που πιστεύουν σε διάφορα θρησκευτικά δόγματα κι αυτοί–, προφανώς για να δοκιμάσει την καλοσύνη και την αγάπη που κρύβουν στην …ψυχή τους!
Σε ένα βιβλίο του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα Τζων Απντάικ, ο γιος παραπονείται στον πατέρα του για την σκληρότητα που δείχνει ο θεός στην οικογένεια του και τότε ο πατέρας λέει κάτι που καλό θα ήταν να το εγγράψουν βαθιά στην συνείδηση τους οι πιστοί όλων των δογμάτων μπας και ο κόσμος μια μέρα γίνει καλύτερός και πιο δίκαιος.
Απαντά λοιπόν ο πατέρας και λέει ότι «ο θεός έχει για τον κάθε άνθρωπο στην γη το ίδιο κομμάτι πάγου φυλαγμένο. Μόνο που στον φτωχό το δίνει τον χειμώνα και στον πλούσιο το καλοκαίρι»!
Να επανέλθω όμως γιατί ξεμάκρυνα από αυτό που αρχικά ήθελα να πω. Έχοντας βρεθεί και στο εξωτερικό, αρχίζω να αντιλαμβάνομαι μια πολιτισμική αδυναμία της χώρας μας -και των μουσουλμανικών χωρών σε μεγαλύτερο βαθμό- που δεν μας αφήνει να εξελιχθούμε και να αλλάξουμε ως κοινωνία.
Στην Ελλάδα κρίνουμε τον άλλον και όχι την πράξη του άλλου. Αυτό έχει τεράστια –αρνητικά φυσικά– κοινωνικά επακόλουθα.
Πρώτον, κανείς δεν μπορεί να βελτιωθεί αλλάζοντας την πρακτική του. Είναι a priori ένοχος και έτσι παραμένει στις περισσότερες των περιπτώσεων για την κοινωνία.
Δεύτερον, η ηθική της κοινωνίας μεταβάλλεται όπως ένας χαμαιλέοντας. Η πράξη που γίνεται από τον «κακό» άλλον και κρίνεται ως καταδικαστέα, είναι θεάρεστη όταν την κάνουμε εμείς οι ίδιοι.
Κανένας δεν γίνεται καλύτερος, όλοι παραμένουν «σκατάδες» και τα πάντα εξαρτώνται από το ποιος έχει το πλεονέκτημα της κατοχής της εξουσίας.
Όλα κατακρίνονται κι όλα δικαιολογούνται. Όλα αλλάζουνε και όλα μένουν ίδια.
Πρόκειται γενικά για μια νοοτροπία που προετοιμάζει εμφύλιες –και μάλιστα πρωτοφανούς σκληρότητας –συγκρούσεις.
Κι έχεις την αίσθηση πως όλα παραμένουν αναλλοίωτα όταν διαβάζεις για τις πολιτικές συγκρούσεις και τα αδιέξοδα της Ελληνικής κοινωνίας έναν ολόκληρο αιώνα νωρίτερα. Και λες, μα είναι δυνατόν;
Είναι, όταν ο άλλος είναι ο ένοχος και ο αντίπαλος, χωρίς ποτέ ή σχεδόν ποτέ να εξετάζεται και να ενοχοποιείται η άδικη πράξη.
Για τους μουσουλμάνους υπάρχει, βέβαια, κι ένα ελαφρυντικό. Η θρησκεία του γεννήθηκε το 622 μ.Χ. -αν δεν με απατά η μνήμη μου-, οπότε, από άποψη «ωρίμανσης», βρίσκονται έξι αιώνες πιο πίσω συγκριτικά με τον χριστιανισμό.
Αν τώρα σκεφτεί κανείς πόσο «φιλελεύθερα» ήταν τα χριστιανικά βασίλεια της δύσης, 6 αιώνες πίσω θα καταλάβει πολλά.
Στις μέρες μας, βέβαια, η εικόνα του τζιχαντιστή σφαγέα είναι πολύ οικεία από τα ΜΜΕ της δύσης.
Ας μην ξεχνάμε όμως ότι στο μακρινό Κονγκό, χριστιανοί εξτρεμιστές έσφαζαν μουσουλμάνους ένα χρόνο πριν.
Την εθνοκάθαρση των μουσουλμάνων στην Βοσνία από τους Σέρβους Τσέτνικ, λίγα χρόνια νωρίτερα.
Το Ισραήλ –όπου οι ακραίοι έχουν πάρει κεφάλι–, στην Γάζα και στην Δυτική Όχθη οργανώνει κάθε λίγο και λιγάκι επιχειρήσεις που ονομάζονται αντιτρομοκρατικές αλλά στην ουσία έχουν χαρακτηριστικά εθνοκάθαρσης.
Σε σφαγές επίσης επιδίδονται και οι Ινδουιστές σε πολλά κρατίδια της Ινδίας.
Γενικά, όπου η πίστη θολώνει την λογική σκέψη, το αίμα ρέει ποτάμι. Κι αν στον άγνωστο Χ βάλεις το καπιταλιστικό κέρδος, μπορείς να φτάσεις πολύ κοντά στην επίλυση της εξίσωσης του ανθρώπινου πόνου και της εκμετάλλευσης.
Φιλιά πολλά από την Εσπερία
Ηλίας
(Αγαπητέ Ηλία, ωραία τα έγραψες. Προσωπικά, δεν με ενοχλεί η πίστη κανενός. Με ενοχλούν οι άνθρωποι που θέλουν να σου επιβάλουν την πίστη τους. Όποιος θέλει να επιβάλει την δική του πίστη στους άλλους, είναι άπιστος, αν και νομίζει πως είναι πολύ πιστός. Επίσης, είναι επικίνδυνος. Οπότε, εγώ φεύγω τρέχοντας. Ποτέ δεν γνώρισα έναν φανατικό -οποιασδήποτε θρησκείας και οποιουδήποτε δόγματος- που να είναι καλός και αξιόλογος άνθρωπος. Ήταν όλοι καθάρματα. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, αυτό που γράφεις πως “Στην Ελλάδα κρίνουμε τον άλλον και όχι την πράξη του άλλου”, έχει να κάνει με την απουσία της Δικαιοσύνης. Όταν βλέπεις τους μαφιόζους και τους εγκληματίες ολιγάρχες να έχουν όλα τα προνόμια και να μην πληρώνουν ποτέ για τις πράξεις τους, πώς θα τους κρίνεις; Ως άλλους από αυτό που είναι; Ο μη διαχωρισμός Κράτους-Εκκλησίας προκάλεσε -και συνεχίζει να προκαλεί- πολλά προβλήματα στη λειτουργία της χώρας μας και δεν της επιτρέπει να γίνει ένα σύγχρονο κράτος. Και δεν πρόκειται η Ελλάδα να κάνει ούτε βήμα μπροστά, αν δεν γίνει διαχωρισμός Κράτους-Εκκλησίας. Ξέρω μουσουλμάνους που ζουν στην Ελλάδα και λένε πως οι θρησκείες είναι ανοησίες και διχάζουν τους ανθρώπους αντί να τους ενώνουν. Βέβαια, αυτό δεν μπορούν να το πουν ανοιχτά στις χώρες τους, αφού θα κινδύνευαν. Νομίζω πως, αν υπάρξει ανεξιθρησκεία στις μουσουλμανικές χώρες, θα διαπιστώσουμε με έκπληξη πως πολύ μεγάλο ποσοστό των κατοίκων είναι άθεοι ή χριστιανοί ή πιστοί κάποιας άλλης θρησκείας. Αλλά πώς να το πουν αυτό, όταν το πάνω χέρι έχουν οι φανατικοί ισλαμιστές; Πάντως, πριν από είκοσι χρόνια δεν περίμενα ότι το 2015 θα μιλούσαμε ακόμα για τις θρησκείες και τους φανατικούς. Βέβαια, πριν από είκοσι χρόνια δεν φανταζόμουν επίσης πως το 2015 θα είχαν ανθίσει ξανά στην Ευρώπη οι εθνικισμοί. Ελπίζω αυτά να είναι τα βήματα προς τα πίσω πριν η ανθρωπότητα κάνει το μεγάλο και γενναίο βήμα προς τα εμπρός. Να είσαι καλά, Ηλία.)
Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου
Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.