Stay Alive and Avoid Zombies

Το αληθινό πρόβλημα με την θρησκεία δεν είναι η εμμονική βεβαιότητα της κατοχής της μοναδικής «Αλήθειας» αλλά ο φόβος και η αδυναμία του πιστού να αναζητήσει και να ακούσει όλες τις πιθανές απαντήσεις στα βασικά ερωτήματα.

Είναι επίσης και η ανικανότητά του ή καλύτερα η ελλιπής εκπαίδευσή του στο να κρίνει, να διαλέγει και να αποφασίζει.

Ο πιστός, κατά βάση, φοβάται.

Φοβάται τον θάνατο και κατά συνέπεια φοβάται και την ζωή.

Ο πιστός είναι δέσμιος του φόβου και των προκαταλήψεών του.

Ζητά γαλήνη και ηρεμία στις αγκάλες της εκκλησίας-ιεραρχίας, παρηγορείται με την προσδοκία της «μετά θάνατο ζωής» και της συγχώρεσης των πραγματικών και φανταστικών ανομημάτων του.

Στον αντίποδα της θρησκείας –που προτρέπει το άτομο να αποδεχτεί τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζει ως το θέλημα του θεού και να τις υπομείνει καρτερικά μέχρι να λάβει από Αυτόν την επιβράβευση ή την τιμωρία– βρίσκονται η φιλοσοφία και η επιστήμη.

Υποτίθεται πως και οι δύο διαφέρουν από την θρησκευτική πίστη γιατί επιδιώκουν την απελευθέρωση του ατόμου και ενισχύουν την θέλησή του να ερμηνεύσει, να κατανοήσει και να αλλάξει την ζωή του και τον κόσμο μέσα στον οποίο κατοικεί.

Στην φιλοσοφία και στην επιστήμη, οι εμμονές υπάρχουν αλλά είναι καταδικασμένες να συντρίβονται κάτω από τον τροχό της διαρκούς εξέλιξης των ανθρωπίνων σχέσεων και των τεχνολογικών δυνατοτήτων.

Και οι δύο βρίσκονται –οφείλουν να βρίσκονται προκειμένου να υπάρχουν– σε διαρκή μεταβολή και αλλαγή.

Πρόκειται για μια εξελικτική διαδικασία που κρίνεται συνεχώς σε πειραματικό επίπεδο για το πόσο επαρκής ή ανεπαρκής είναι.

Στην επιστήμη, τα πράγματα είναι προφανή.

Στην φιλοσοφία, επίσης, αλλά χρειάζεται να δεις την εικόνα από μακριά και σε βάθος χρόνου, για να καταλήξεις στα σωστά συμπεράσματα.

Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι εγώ την Μαρξιστική θεωρία και την πειραματική της φάση, τον σοσιαλισμό, μέσα στους δύο τελευταίους αιώνες.

Ο Μαρξ περιέγραψε, ας πούμε, τον μηχανισμό με τον οποίο παράγεται και διαιωνίζεται η κοινωνική ανισότητα και αδικία στο καπιταλιστικό σύστημα.

Ανέλυσε ακόμα το πώς φτάσαμε στο σύστημα αυτό μέσα στους αιώνες της ανθρώπινης ιστορίας.

Προφήτεψε την νομοτελειακή παρακμή κι αυτού του συστήματος, αναλύοντας ταυτόχρονα τις άλυτες αντιθέσεις –The strange case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde– στο εσωτερικό του, που μοιραία θα οδηγήσουν στην συντριβή του και στην αντικατάστασή του από ένα άλλο και εξελικτικά καλύτερο, αποδοτικότερο και δικαιότερο σύστημα τον Σοσιαλισμό-Κομμουνισμό.

Στον αιρετικό Γερμανό φιλόσοφο δεν ήταν δύσκολο να περιγράψει τα γενικά πολιτικοοικονομικά χαρακτηριστικά αυτού του νέου κοινωνικού συστήματος, στο ερώτημα όμως για το πώς αυτό θα οικοδομηθεί δεν βρήκε να πει και πολλά πράγματα, εκτός ίσως από ένα.

Για να γίνει η θεωρία πράξη, απαιτείται κάποιας μορφής οργάνωση και κοινωνικά πειράματα σε συνδυασμό με την ανοιχτόμυαλη ανάλυση των πληροφορίων και την εξαγωγή των σωστών συμπερασμάτων για τις επόμενες προσπάθειες, από αυτές τις αποτυχημένες δοκιμές.

Ο Λένιν υπήρξε ένας από τους επαναστάτες που έλαβαν στα σοβαρά αυτή την προτροπή του Μαρξ, δημιουργώντας το κόμμα των Μπολσεβίκων, αναλύοντας την προηγούμενη και σύγχρονη επαναστατική εμπειρία, παράγοντας και εξελίσσοντας την Μαρξιστική θεωρία.

Όταν ευνοήθηκε από τις περιστάσεις, ήταν προετοιμασμένος και αποφασισμένος να κατακτήσει την εξουσία στην οικονομικά και κοινωνικά καθυστερημένη χώρα του.

Η Οκτωβριανή Επανάσταση και η δημιουργία του πρώτου –και μοναδικού για εκείνη την εποχή– σοσιαλιστικού κράτους στον πλανήτη Γη, της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν από ένα γεγονός που ξέφευγε από τις προβλέψεις της ίδιας της θεωρίας.

Το ίδιο και η απροσδόκητη αποτυχία της επανάστασης στις μητροπόλεις του καπιταλισμού, στην Βρετανία, στις ΗΠΑ και στην Γερμανία.

Το πείραμα της ΕΣΣΔ διήρκησε 74 χρόνια και είναι καιρός πια να παραδεχτούμε πως απέτυχε.

Το πρόβλημα –παγκοσμίως κι όχι μονάχα στην Ελλάδα– είναι πως σχεδόν 30 χρόνια μετά συνεχίζουμε να εθελοτυφλούμε και αρνούμαστε πεισματικά να σκεφτούμε δημιουργικά.

Είτε θα λέμε πως ο Μαρξισμός είναι πια παρωχημένος και ο σοσιαλισμός ως κοινωνικό σύστημα οργάνωσης μη εφαρμόσιμος –άρα, ο καπιταλισμός είναι το τελευταίο στάδιο εξέλιξης της ανθρώπινης κοινωνίας και για αυτό «αιώνιος»- είτε θα υπερασπιζόμαστε το αποτυχημένο μοντέλο αρνούμενοι πεισματικά την αποτυχία του.

Είτε δεν υπάρχει καθόλου γιαλός, είτε θα «είναι στραβός ο γιαλός».

Το «στραβά αρμενίζουμε» δεν παίζει φυσικά καθόλου.

Ούτε, φυσικά, αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη να συμπληρώσουμε τα όποια κενά και να προσαρμόσουμε στην εποχή της «τεχνητής νοημοσύνης» την Μαρξιστική θεωρία, να προβληματιστούμε πάνω στην μορφή οργάνωσης που χρειαζόμαστε σήμερα, να βρούμε και να αναλύσουμε τους λόγους που το προηγούμενο πείραμα απέτυχε.

Ούτε μπορούμε να ξεφύγουμε από το τρυπάκι του «ανθρωποκεντρισμού» και να βάλουμε στην εξίσωση του κοινωνικού μετασχηματισμού και τον παράγοντα «φύση», ακόμα και τώρα που η κλιματική αλλαγή είναι πια γεγονός, το φυσικό περιβάλλον υποβαθμίζεται με φρενήρεις ρυθμούς και το ένα είδος εξαφανίζεται μετά το άλλο.

Υπάρχει ακόμα και η πειραματική περίπτωση της Κίνας που αξίζει να μελετηθεί, του «κομμουνιστικού κράτους» που παράγει πλούσιους καπιταλιστές και καλοδεχούμενους -σε όλες τις δυτικές καπιταλιστικές χώρες- τουρίστες.

Βέβαια, δεν υπήρξαν ποτέ «κομμουνιστικά κράτη», ούτε τώρα υπάρχουν.

Παλαιότερα, όμως, υπήρχαν τουλάχιστον κομμουνιστές, τώρα αποτελούν κι αυτοί –όπως οι ρινόκεροι– είδος προς εξαφάνιση.

Εκείνο που πραγματικά με τρομάζει είναι η διαπίστωση πως, ενώ υπάρχει αναμφίβολα μια εξελικτική πορεία στην οργάνωση των ανθρωπίνων κοινωνιών, η πορεία αυτή δεν είναι πάντα γραμμική.

Σε πολλές στιγμές στην ιστορία του ανθρώπου πάνω στην γη, όταν το παλαιό καταρρέει και το καινούργιο δεν έχει ακόμα διαμορφωθεί για να πάρει την θέση του, έπεται της κατάρρευσης μια μακρά περίοδο οπισθοδρόμησης και τέλματος, που συχνά αναφέρεται ως dark ages.

Στο λυκόφως μια κολοσσιαίας τεχνολογικής και παραγωγικής επανάστασης -που θα μπορούσε να εγγυηθεί και να αποτελέσει την βάση μιας αταξικής κοινωνίας- είναι τραγικό να βρεθούμε στο σκοτεινό βάραθρο επειδή εδώ και τριάντα χρόνια μεμψιμοιρούμε ή μηρυκάζουμε τα ίδια λόγια, χωρίς να σκεφτόμαστε.

Φιλιά από την Εσπερία

Ηλίας

Υ.Γ. Αγαπημένε μου Πιτσιρίκο, σου στέλνω τις καλύτερες μου ευχές για τα 13 χρόνια του blog. Το ενοχλητικό για κάποιους μωρό με το σφυρί, εμείς το βρίσκουμε υπέροχα όμορφο και ζωντανό. Stay alive and avoid zombies! Την αγάπη μου.

(Φίλε Ηλία, όταν περπατάω κάτω από την Ακρόπολη, σκέφτομαι πως εδώ έζησαν, πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, άνθρωποι που ήταν πολύ μπροστά -σε όλα τα ανθρώπινα θέματα- από τους ανθρώπους που ζουν σήμερα εδώ. Και όχι μόνο εδώ. Αυτοί οι άνθρωποι είχαν ένα “σύστημα” που δεν επαναλήφθηκε ποτέ και πουθενά από τότε. Αλλά αφού το πέτυχαν αυτοί οι άνθρωποι, αυτό σημαίνει ότι γίνεται. Κατά την ταπεινή μου γνώμη, πριν από οποιοδήποτε σύστημα, χρειάζεται οι άνθρωποι να έχουν συνείδηση. Συνείδηση του τι είναι οι ίδιοι, από πού έρχονται και πού θέλουν να πάνε. Αυτό λείπει. Ελπίζω η ανθρωπότητα να κάνει άλμα συνείδησης. Κάποτε θα το κάνει. Κατ’ αρχάς, οι άνθρωποι -για να αποκτήσουν συνείδηση- θα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται. Αυτό απουσιάζει: η σκέψη. Ηλία μου, σε ευχαριστώ και σου στέλνω την αγάπη μου. Όπως σας ενημέρωσα στο χτεσινό podcast, θα πρέπει εσύ, ο Βασίλης, ο Γ.Κ. και οι άλλοι φίλοι, να αρχίσετε να γράφετε πιο συχνά από δω και πέρα, γιατί εγώ έχω να κάνω και μπάνια τους επόμενους έξι μήνες, οπότε θα σας στείλω και τους κωδικούς του μπλογκ, για να ανεβάζετε μόνοι σας τα κείμενά σας και να μην χρειάζεται να διακόπτω τις βουτιές μου, για να τα ανεβάζω εγώ. Φιλιά!)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.