Ο μισάνθρωπος

Γεια σου, πιτσιρίκο!
Ένας ακόμη Πίτερ Μπρίγκελ: ‘’Ο Μισάνθρωπος’’
«Επειδή ο κόσμος είναι τόσο ύπουλος, υποφέρω από θλίψη», τα λόγια της επιγραφής στο κάτω μέρος του πίνακα.

Ένας ηλικιωμένος ασπρογένης άνδρας έχει παραδοθεί στη θλίψη. Διακρίνονται οι γωνίες του στόματός του που κατηφορίζουν. Το βλέμμα του υπονοείται απελπισμένο κάτω απ’ την κουκούλα. Το βαθύ σκούρο ένδυμα κρέμεται πάνω του βαριά, καλύπτοντας όλο το σώμα εκτός από τα σταυρωμένα χέρια του. Σαν να σηκώνει όλο το βάρος της ψυχής του, την απογοήτευσή του για τον άδικο τούτο κόσμο. Ο δρόμος του σπαρμένος με αγκάθια. Αν δεν φορούσε παπούτσια, θα πληγωνόταν οδυνηρά.

Και ενώ βαδίζει σκυμμένος, απορροφημένος από τη θλίψη, ένας άλλος, μικρόσωμος ξυπόλητος ανθρωπάκος με σκισμένο παντελόνι βγαίνει μέσα από μια σταυρωτή σφαίρα για ν’ αδειάσει τις τσέπες του. Με βλέμμα άγρυπνου αρπακτικού απαλλάσσει τον μελαγχολικό άντρα απ’ το πουγκί με τα χρήματα, που έχει το χρώμα και το σχήμα μιας καρδιάς! [της δικής του καρδιάς;] Ο ηλικιωμένος είναι τόσο χαμένος στις σκέψεις του που δεν αντιλαμβάνεται τίποτα.

Στο βάθος της εικόνας βλέπουμε μια τυπική ολλανδική σκηνή: ένα κοπάδι με πρόβατα [ανάμεσά τους και μαύρα] βόσκουν ήσυχα, ένας βοσκός ακουμπά στο ραβδί του, ένας ανεμόμυλος. Η γη συνεχίζει να γυρίζει ατάραχη – με όλη της την ομορφιά και τη φυσικότητα.

Κι αυτό το έργο έχει τους συμβολισμούς του. Η γυάλινη σφαίρα που περικλείει τον κλέφτη ερμηνεύτηκε ως σύμβολο ματαιοδοξίας, αν και ο σταυρός που την κοσμεί προσφέρεται και για άλλες ερμηνείες με θρησκευτικές προεκτάσεις.

Το κεντρικό νόημα, πάντως, είναι η αδυναμία εγκατάλειψης του κόσμου, ο οποίος είναι πάντα εδώ και πρέπει κανείς να τον αντιμετωπίσει με όλες τις δυσκολίες του.

Δεν μπορείς να απαρνηθείς τον κόσμο. Γι’ αυτό μην εγκαταλείπεις την ευθύνη.

Ο απελπισμένος άνδρας βαδίζει χωρίς να γνωρίζει τα αγκάθια που του έχει ορίσει ο κόσμος, η δράση του μικρόσωμου ανθρωπάκου δείχνει πόσο αδύνατο είναι να παρατήσεις τον κόσμο, ακόμη κι αν το ήθελες- είναι εδώ, σπέρνει αγκάθια στον δρόμο σου, χώνει το χέρι στην τσέπη σου, κλέβει την καρδιά σου.

Ο βοσκός στο βάθος, που φυλάει το κοπάδι του, δίνει το μέτρο. Απλότητα, φυσικότητα, αξιοπρέπεια, αίσθηση ευθύνης απέναντι στο έργο του.

Πολλά φιλιά

Μερόπη

(Γεια σου, Μερόπη μου! Μερόπη, εγώ βλέπω και την αφρικανική σκόνη στον πίνακα, για να μη δω το κύριο θέμα, που μου θυμίζει την κλοπή του πορτοφολιού μου τον περασμένο Σεπτέμβριο. Φιλιά!)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.