COP27: Υπάρχει και άλλος τρόπος για να ζεσταθούμε τον χειμώνα

Αγαπημένε μου Πιτσιρίκο,
Σε έναν μήνα από σήμερα συνέρχονται οι ηγέτες των χωρών του κόσμου στην Αίγυπτο, για το COP27. Πέρυσι τέτοιον καιρό, είχα γράψει αυτό, αυτό, αυτό, και αυτό, αναφορικά με το COP26 στη Γλασκώβη, και είπα να μην σπάσω την παράδοση φέτος.

Από την φωτογραφία καταλαβαίνουμε ότι ούτε οι διεθνείς ηγέτες είναι έτοιμοι ακόμα να δεχτούν το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Ωραίο το Sharm El Sheikh.

Μέσα σε ένα εξαιρετικά τεταμένο κλίμα, με μια τεράστια διαρροή φυσικού αερίου στην βόρεια θάλασσα που καθόταν ανενόχλητη ενώ όλοι κοιτούσαν με απορία, με ρεκόρ πληθωρισμού στις ανεπτυγμένες και πλούσιες και ασφαλείς χώρες του βορρά, εν μέσω μιας πιθανόν καταστροφικής πολεμικής αναμέτρησης των υπερδυνάμεων στις πλάτες της Ουκρανίας, εν μέσω προβλέψεων για στασιμοπληθωρισμό για την επόμενη δεκαετία, ίσως και ύφεσης, να αποφασίσουν για τους επόμενους στόχους τους, αναφορικά με την μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα.

Τι πλάκα.

Καταλαβαίνουμε, νομίζω, ότι ζούμε την τελευταία εκσπερμάτιση της γενιάς των πολιτικών που ανδρώθηκαν κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αυτά τα λείψανα εκεί πάνω δεν μπορούν να δουν τίποτα άλλο μπροστά τους εκτός από σημαιάκια, εξουσία και εθνική υπερηφάνεια. Και ας καούν όλα.

Είναι καμένοι. Αλλά θα φύγουν. Κάποτε, θα φύγουν.

Εδώ η Ουκρανία έκανε αίτηση να μπει στην συμμαχία/συμμορία του ΝΑΤΟ, την ίδια ώρα που υπέβαλε και την υποψηφιότητά της να συνδιοργανώσει το Μουντιάλ του 2030, παρέα με την Ισπανία και την Πορτογαλία, την στιγμή που η χώρα βρίσκεται σε έναν διαρκή πόλεμο με μια πυρηνική υπερδύναμη.

Καμένοι.

Δεν ξέρω γιατί είναι πολύπλοκο να το καταλάβει κανείς. Το καπιταλιστικό σύστημα βασίζεται στην αμείλικτη εκμετάλλευση και ανάπτυξη, και για να το κάνει αυτό, χρειάζεται να καταβροχθίζει τον φυσικό πλούτο των χωρών του πλανήτη.

Ο βασικός σκοπός κάθε καπιταλιστικής επιχείρησης είναι να αυξήσει τα κέρδη των ιδιοκτητών της, και αν δεν μπορέσει να επεκταθεί και να μεγαλώσει, θα φαγωθεί από τις άλλες στην αγορά.

Γι’ αυτό, στο καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα, περιβαλλοντικοί και ανθρωπιστικοί παράγοντες αντιμετωπίζονται ως εμπόδια στη συσσώρευση πλούτου, που είναι ο πρωταρχικός σκοπός κάθε επιχείρησης.

Το ίδιο ισχύει και για την εξωτερική πολιτική των χωρών, η οποία σχεδιάζεται με ακριβώς αυτούς τους όρους, να μεγιστοποιήσει, δηλαδή, τα κέρδη αυτών που τους στηρίζουν πολιτικά.

Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η εξαντλητική οικονομική ανάπτυξη έχει συνδυαστεί με την καύση ορυκτών καυσίμων όπως το κάρβουνο, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ως βασική πηγή ενέργειας.

Το πρόβλημα δεν είναι το μπλα-μπλα των πολιτικών, αλλά το μπανγκ-μπανγκ της ανάπτυξης των ορυκτών πόρων που μας καταστρέφουν, και του πράσινου πλυντηρίου που έχει στηθεί με κρατικά κεφάλαια. Δηλαδή, με δικά μας λεφτά.

Δεν το επιλέξαμε “εμείς” όλο αυτό. Αυτό το επέλεξαν οι αυτοκρατορίες της εποχής, δεν είχε να κάνει με πολιτική επιλογή από την πλευρά των λαών, πόσο μάλλον με δημοκρατική λαϊκή διαβούλευση.

Μπορεί να φαίνεται ότι το βασικό πρόβλημα είναι ο μέσος πολίτης, σαν εμένα και εσένα. Ποιος άλλος, εξάλλου, οδηγεί ρυπογόνα αυτοκίνητα, αγοράζει πλαστικά παιχνίδια ή τρώει τροφές καλλιεργημένες στην άλλη άκρη του πλανήτη; Αλλά εμείς δεν είμαστε παρά το τελικό κομμάτι αυτού του οικονομικού συστήματος, και βρισκόμαστε συνεχώς εκτεθειμένοι σε μια τεράστια εμπορική βιομηχανία που ξοδεύει δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο για να μας κάνει να κυνηγάμε τις καταναλωτικές μας ορέξεις.

Δεν συμβαίνει από μόνο του όλο αυτό, επειδή εμείς, εσύ και εγώ, το σκαρφιστήκαμε. Συμβαίνει επειδή οι πλούσιοι το αποφάσισαν, και ξοδεύουν τεράστια ποσά κάθε χρόνο για να μας πείσουν ότι είναι φυσιολογικό.

Η μόνη μας ατομική ευθύνη είναι στο να το καταρρίψουμε.

Αν δεν αλλάξουμε την βάση του τρόπου που παράγουμε και καταναλώνουμε πράγματα, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να κάνουμε τίποτα για τον επιβλαβή καταναλωτισμό μέσα στον οποίο βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι.

Αν αλλάξουμε, όμως, το πώς παράγουμε και το πώς καταναλώνουμε, στην ουσία δεν θα έχουμε καπιταλισμό πια, θα έχουμε κάτι τελείως διαφορετικό. Και αυτό, φυσικά, είναι κάτι πολύ άβολο για τους ιδιοκτήτες του Κεφαλαίου σήμερα.

Του Κεφαλαίου με την κλασική καπιταλιστική λογική, ξέρετε, αυτούς που ελέγχουν την τεχνολογία, αυτούς που έχουν τον έλεγχο του χρήματος, αυτούς που ελέγχουν την εξόρυξη, και αυτούς που ελέγχουν την διεθνή μεταφορά όλου αυτού του πλούτου.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτό το οικονομικό σύστημα είναι το ακριβώς αντίθετο της δημοκρατίας.

Το πιο θεμελιώδες χαρακτηριστικό του καπιταλισμού είναι η συγκέντρωση ανθρώπινων και φυσικών πόρων στα χέρια μιας χούφτας ιδιοκτητών κεφαλαίου, και όχι στα χέρια των κοινών ανθρώπων. Η μόνη δημοκρατία που υπάρχει στην αγορά, είναι η «δημοκρατία» αυτών που κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων και του πλούτου, οι οποίοι αποφασίζουν για όλους μας.

Δεν είναι ότι δεν ξέρουν τι κάνουν. Η άγνοια, για παράδειγμα, δεν είναι ο λόγος που οι πετρελαϊκές εταιρείες και οι εταιρείες φυσικού αερίου και κάρβουνου συνεχίζουν την οικονομική τους δραστηριότητα σαν να μην τρέχει τίποτα, σπάζοντας το ένα ιστορικό ρεκόρ κερδοφορίας μετά το άλλο. Είναι επειδή τους συμφέρει, και έχουν τη δύναμη να το κάνουν και να αποφύγουν τις εγκληματικές συνέπειες που προκαλούν οι δραστηριότητές τους.

Ως εκ τούτου, η απουσία δημοκρατίας βρίσκεται στην καρδιά της οικονομικής, κοινωνικής και κλιματικής κρίσης, και όσο αυτή η συγκέντρωση οικονομικής δύναμης εξακολουθεί να διατηρείται στα χέρια μιας μειοψηφίας, δεν θα λαμβάνονται υπόψη ούτε οι ανθρώπινοι, ούτε οι περιβαλλοντικοί παράγοντες.

Αντί να παρθούν ριζικά μέτρα ώστε να μειωθούν σημαντικά οι εκπομπές αερίων, οι πολιτικοί που μας κυβερνούν έχουν ξεσκιστεί να μοιράζουν νέες άδειες εξορύξεων. Οι κυβερνώντες, βλέπεις, έχουν την τάση να δίνουν προτεραιότητα στην ανταγωνιστικότητα των χωρών τους, παρά στην προστασία του περιβάλλοντος. Γιατί ενώ οι χώρες ανήκουν σε αυτούς, το περιβάλλον δεν ανήκει σε κανέναν.

Και όλα αυτά, επειδή πλέον δεν μπορούν να αγοράσουν ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επειδή οι Αμερικανοί αποφάσισαν ότι θέλουν σώνει και καλά να βάλουν πυραυλικά συστήματα στην Ουκρανία που να σημαδεύουν την Μόσχα. Και ας πεινάσει ο κόσμος όλος.

Οι παγκόσμιοι ηγέτες βρίσκονται, βλέπεις, μπλεγμένοι μέσα σε ένα ηλίθιο σύστημα. Σε ένα σύστημα στο οποίο η οικονομία κάθε χώρας πρέπει να αναπτύσσεται συνεχώς, διαφορετικά θα αντιμετωπίζει τις ζοφερές επιπτώσεις του να βρεθεί πίσω στον παγκόσμιο ανταγωνισμό: ανεργία, αυξανόμενη φτώχεια, διαφυγή κεφαλαίων και έλλειψη ξένων επενδύσεων.

Ούτε είναι η απουσία δράσης τους, αποτέλεσμα έλλειψης του απαραίτητου σθένους και αντοχών μεταξύ των κυβερνώντων. Είναι επειδή όλο το πολιτικό σύστημα βρίσκεται μπλεγμένο, είτε με οικονομική στήριξη των πλουσίων απευθείας προς τους πολιτικούς για τις εκλογικές τους αναμετρήσεις, είτε με τους ίδιους τους πολιτικούς να εμφανίζονται ως επενδυτές και μέτοχοι στις εταιρείες των πλουσίων, και ως κάτοχοι παράκτιων τραπεζικών θυρίδων σε φορολογικούς παραδείσους.

Σύμφωνα με τους περιβαλλοντολόγους, μερικές δεκαετίες πριν, το εθνικό και παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης ήταν ένα ουσιαστικό μέρος του προβλήματος της κλιματικής κρίσης, και πίστευαν ότι η λύση πρέπει να έρθει από την από τα κάτω, από την κινητοποίηση των πολιτών σε τοπικό και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το ίδιο ισχύει ακόμα.

Δεν πρέπει να είμαστε τόσο αφελείς ώστε να παραγνωρίζουμε το γεγονός πως η πιο σημαντική πρόοδος στη νομοθεσία για το περιβάλλον -και όχι μόνο-, είναι αποτέλεσμα πίεσης των από τα κάτω, και όχι από πρωτοβουλίες πολιτικών. Έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι η αλλαγή θα συνεχίσει να συμβαίνει από τα κάτω.

Δυστυχώς, η αλλαγή αυτή αργεί πολύ να έρθει. Οι φτωχοί εργάτες γης, οι αγρότες και οι κάτοικοι των παραγκουπόλεων στο νότιο ημισφαίριο –με διαφορά οι πιο αδύναμοι σε αυτό το οικονομικό σύστημα– είναι οι ίδιοι που χτυπιούνται περισσότερο από την κλιματική καταστροφή που συμβαίνει, και θα συνεχίσουν να είναι, με τις αλλαγές που έρχονται σε διεθνές επίπεδο.
Θα φανεί στο COP27, το οποίο αναμένεται να είναι ένα ακόμα τεράστιο φιάσκο.

Αυτοί που υποφέρουν περισσότερο αυτή τη στιγμή από την κλιματική αλλαγή είναι αυτοί που είναι λιγότερο υπεύθυνοι για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Όχι μόνο είναι αποκλεισμένοι από την υλική αφθονία του καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος, αλλά φέρουν και το μεγαλύτερο βάρος του.

Αυτό είναι το ουσιαστικό μήνυμα του κινήματος για την κλιματική δικαιοσύνη: αυτοί που είναι υπεύθυνοι για την υπερθέρμανση του πλανήτη, φέρουν την ευθύνη να σταματήσουν να μολύνουν και να επωμιστούν τα κόστη της κλιματική κρίσης.

Σήμερα συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Όσοι είναι υπεύθυνοι για την υπερθέρμανση του πλανήτη, κάνουν το απολύτως ελάχιστο για να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, και δεν κάνουν τίποτα για να μετριάσουν τις συνέπειές του.

Η αλλαγή δεν θα συμβεί εώς ότου οι φτωχοί και εκμεταλλευόμενοι πάρουν τον έλεγχο των ζωών τους και όσων δυνάμεων τις επηρεάζουν.

Για την πλειονότητα του παγκόσμιου πληθυσμού, η «δημοκρατία», όπως την βιώνουμε, είναι ένα αστείο. Ακόμη και με ελεύθερες εκλογές, οι κυβερνήσεις των χωρών μας είναι υπό την εξουσία των ιδιοκτητών του κεφαλαίου, οι αποφάσεις των οποίων είναι τελείως εκτός δημοσίου ελέγχου.

Πραγματική δημοκρατία θα σήμαινε διαφανή και δημόσιο έλεγχο των οικονομικών πόρων, όπου οι άνθρωποι απευθείας συμμετέχουν στην λήψη των σημαντικών αποφάσεων και στην εφαρμογή τους, υπό ένα συνομοσπονδιακό σύστημα κοινοτικών δημοκρατιών σε επίπεδο νομού, όπου η πολιτική δύναμη θα προέρχεται απευθείας από τα κάτω, αμεσοδημοκρατικά.

Αν η απουσία δημοκρατίας βρίσκεται στην καρδιά της κρίσης μας, η ύπαρξη πραγματικής δημοκρατίας –το να αποφασίζει ο κόσμος σε όλα τα σημαντικά ζητήματα– βρίσκεται στην καρδιά της επίλυσής της.

Κι αν κρυώσουμε φέτος τον χειμώνα, υπάρχει και άλλος τρόπος να ζεσταθούμε.

Πες μας Μπομπ:

Από το μακρινό, φθινοπωρινό Αμστελόδαμο, με αγάπη,

Κώστας

(Αγαπημένε Κώστα, κανείς δεν αμφισβητεί τους πλούσιους. Ούτε η “Αριστερά”, που είναι ξεπουλημένη στους ολιγάρχες, βέβαια, και απορώ με αυτούς που δεν το καταλαβαίνουν ακόμα. Σχεδόν όλοι κατηγορούν τους μετανάστες, τους πρόσφυγες και τους φτωχούς· δηλαδή, και τους εαυτούς τους. Τους πλούσιους κανείς. Αυτό μάλλον ξεκίνησε με τον απόστολο Παύλο που μας διαβεβαίωσε πως οι πλούσιοι είναι καλοί. Γι’ αυτό οι πλούσιοι θα ζήσουν ζωάρα σε αυτή τη ζωή, και οι φτωχοί θα ζήσουν ζωάρα μετά θάνατον. Άντε, και καλή ψυχή. Εγώ, πάντως, προσπαθώ να ανατρέψω το σύστημα, κάνοντας μπάνια. Λες και είμαι πλούσιος. Κι αν κρυώσω, θα βουτήξω στην θάλασσα να ζεσταθώ. Να είσαι καλά, Κώστα. Την αγάπη μου.)

Το pitsirikos.net χρειάζεται τη βοήθειά σου

Στήριξε οικονομικά το pitsirikos.net, αν θεωρείς πως καλό είναι να υπάρχουν στην Ελλάδα και κάποιες φωνές που δεν δουλεύουν για τον Μαρινάκη, τον Αλαφούζο, τον Σαββίδη και τα άλλα παιδιά, οπότε μπορεί να διαβάσεις ή να ακούσεις κάτι διαφορετικό από αυτό που συμφέρει τους ολιγάρχες. Οι τρόποι στήριξης εδώ.